สตภ.1 แถลงผลงาน ครั้งที่ 2 ชูแนวคิด บริหารความเสี่ยงตั้งแต่ต้นทาง ช่วยโอกาสลดความเสียหาย ใช้จ่ายเงินแผ่นดินคุ้มค่า ด้าน สตง.ปราจีนบุรี เล็งขยายผลตรวจสอบ “ขุดดินแลกน้ำ” ยกระดับป้องกันดูแลแหล่งน้ำสาธารณะทั่วประเทศ

24 ก.ย. 69 สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาคที่ 1 (สตภ.1) จัดแถลงผลงานสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาคที่ 1 ครั้งที่ 2 ณ สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาคที่ 1 จ.พระนครศรีอยุธยา

นายสุทธิ สุนทรานุรักษ์ ผู้ตรวจเงินแผ่นดิน (สตภ.1) และโฆษกสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาคที่ 1 เปิดเผยถึงภาพรวมการดำเนินงานของ สตง. 6 จังหวัด ได้แก่ จ.พระนครศรีอยุธยา จ.นครนายก จ.ลพบุรี จ.ปราจีนบุรี จ.สระบุรี และ จ.อ่างทอง ว่า ในช่วงไตรมาสที่ 3 และ 4 ปีงบประมาณ 2569 สตภ.1 และทั้ง 6 จังหวัด ขับเคลื่อนงานตรวจสอบโดยมุ่งให้ผลการตรวจสอบไม่สิ้นสุด เพียงการค้นพบข้อบกพร่อง แต่สามารถนำมาใช้เป็นบทเรียนเพื่อป้องกันความเสี่ยง และยกระดับการบริหารเงินและทรัพย์สินของรัฐในระดับพื้นที่

โดยภาพรวมจากงานตรวจสอบสะท้อนความเสี่ยงหลายมิติ ตั้งแต่การกำหนดราคากลาง การจัดซื้อจัดจ้าง การบริหารสัญญา การควบคุมและตรวจรับงานก่อสร้าง การบริหารทรัพย์สิน การจัดเก็บรายได้ท้องถิ่น การจ่ายสวัสดิการ ตลอดจนการควบคุมภายใน โดยหลายกรณีชี้ให้เห็นว่า หากหน่วยงานสามารถบริหารความเสี่ยงได้ตั้งแต่ต้นทาง ย่อมช่วยลดโอกาสเกิดความเสียหายและทำให้การใช้จ่ายเงินแผ่นดินมีประสิทธิภาพมากขึ้น

นายสุทธิ กล่าวต่อว่า สำนักตรวจเงินแผ่นดินจังหวัดพระนครศรีอยุธยา สะท้อนบทเรียนตั้งแต่การตรวจสอบราคาจัดซื้อจัดจ้าง การดูแลฐานข้อมูลผู้รับสวัสดิการและผู้เสียภาษี การบริหารเงินอุดหนุนเฉพาะกิจ ไปจนถึงการควบคุมการจัดเก็บและนำส่งรายได้ โดยเฉพาะกรณีจัดจ้างเสาไฟถนนพลังงานแสงอาทิตย์ ในราคาสูงกว่าที่กำหนดไว้ในบัญชีนวัตกรรมไทย ซึ่งเกิดความเสียหายกว่า 943,00 บาท ชี้ให้เห็นความสำคัญของการตรวจสอบราคากลางและรายละเอียดราคาก่อนทำสัญญา

ขณะที่สำนักตรวจเงินแผ่นดินจังหวัดอ่างทอง และสำนักตรวจเงินแผ่นดินจังหวัดลพบุรี ให้ความสำคัญกับคุณภาพงานก่อสร้างและการตรวจรับ โดยผลการตรวจสอบสะท้อนความจำเป็นในการเพิ่มความรู้ทางเทคนิคแก่ผู้ควบคุมและคณะกรรมการตรวจรับ การตรวจสอบรายละเอียดของแบบก่อสร้างอย่างรอบคอบ ตลอดจนการตรวจสอบสิทธิและการขออนุญาตใช้พื้นที่ก่อนดำเนินโครงการ เพื่อให้ทรัพย์สินสาธารณะที่ก่อสร้างขึ้นมีคุณภาพ แข็งแรง ปลอดภัย และสามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างยั่งยืน

นายสุทธิ กล่าวอีกว่า สำหรับสำนักตรวจเงินแผ่นดินจังหวัดสระบุรี มองความเสี่ยงตลอดวงจรการบริหารภาครัฐ ตั้งแต่ราคากลางและการบริหารสัญญา ไปจนถึงการดูแลครุภัณฑ์และฐานข้อมูลภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง โดยมุ่งให้หน่วยงานนำผลการตรวจสอบไปปรับปรุงระบบควบคุมภายใน รวมถึงใช้การบำรุงรักษาเชิงป้องกัน เพื่อรักษาความพร้อมใช้งานของทรัพย์สิน และพัฒนาฐานข้อมูลให้ถูกต้อง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความเป็นธรรมในการจัดเก็บรายได้

ด้านสำนักตรวจเงินแผ่นดินจังหวัดนครนายก ผลการตรวจสอบสะท้อนความสคัญของการบริหารสัญญาเชิงรุก การตรวจรับและดูแลทรัพย์สิน ตลอดจนความปลอดภัยของโครงการก่อสร้าง เช่น งานซ่อมแซมถนนที่พบทั้งการเริ่มงานล่าช้า ความแตกต่างของปริมาณงาน ผิวทางแตกร้าวในช่วงประกัน ซึ่งนำไปสู่ข้อเสนอให้ติดตามผู้รับจ้างอย่างเป็นระบและตรวจรับทั้งปริมาณ คุณภาพ และเงื่อนไขของสัญญาอย่างครบถ้วน

สุดท้าย สำนักตรวจเงินแผ่นดินจังหวัดปราจีนบุรี ขยายมุมมองการตรวจสอบไปสู่การดูแลทรัพยากรธรรมชาติและทรัพย์สินของแผ่นดิน ผ่านกรณีการขุดลอกแหล่งน้ำในลักษณะ “ขุดดินแลกน้ำ” ซึ่งสะท้อนว่าการตรวจสอบมิได้พิจารณาเฉพาะมูลค่าทางการเงิน แต่ต้องคำนึงถึงผลกระทบต่อตลิ่ง ระบบนิเวศ ถนน ชุมชน และทรัพย์สินของรัฐ พร้อมนำบทเรียนจากพื้นที่ไปสู่ข้อเสนอเชิงระบบเพื่อป้องกันความเสียหายในอนาคต

นายสุทธิ ยังกล่าวว่า เมื่อสังเคราะห์งานทั้ง 6 จังหวัด ร่วมกับ สตภ.1 พบจุดร่วมของความเสี่ยง ที่สำคัญ คือ ความถูกต้องของข้อมูลและราคาตั้งแต่ก่อนเริ่มโครงการ ความพร้อมของบุคลากร การบริหารสัญญา และการตรวจรับที่มีคุณภาพ ระบบควบคุมภายในที่สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ และการติดตามดูแลทรัพย์สินหลังสิ้นสุดการจัดซื้อจัดจ้าง

“บทเรียนเหล่านี้สะท้อนทิศทางการทำงานของ สตภ.1 ที่ต้องการขยับจาก ข้อตรวจสอบ ไปสู่การป้องกัน โดยใช้ข้อมูลจากงานตรวจสอบของทั้ง 6 จังหวัด มองหารูปแบบความเสี่ยงร่วม และถ่ายทอดกลับไปยังหน่วยงานภาครัฐและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อให้สามารถแก้ไขจุดอ่อนของระบบก่อนที่จะพัฒนาไปสู่ความเสียหายที่เกิดขึ้น” นายสุทธิ กล่าวในที่สุด