ข่าวภาคค่ำ - ปราสาทคนา กลับมาถูกพูดถึงช่วงหลังการสู้รบไทย-กัมพูชา รอบแรก หลังพบว่า มีทหารกัมพูชา เข้ามาอยู่ในพื้นที่ จนการสู้รบรอบที่ 2 ไทยสามารถยึดคืนได้ และถูกพูดถึงเรื่อยมา ปราสาทดังกล่าว มีความเป็นมาอย่างไร ติดตามได้จากรายงานพิเศษ คุณอนันตชัย วัชรเสถียร

ปราสาทคนา หรือ ปราสาทหนองคะนา ตั้งอยู่บนเทือกเขาพนมดงรัก ตำบลแนงมุด อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์ ก่อสร้างด้วยอิฐจำนวน 3 หลัง กำแพงก่อด้วยศิลาแลงล้อมรอบ โบราณสถานเก่าแก่ที่สันนิษฐานว่าถูกสร้างขึ้นเมื่อกว่า 1,100 ปีที่แล้ว

คำว่า "คะนา" มีความหมายถึงความรุ่งเรืองอันมากมายมหาศาล พร้อม "ตำนาน" ที่เชื่อกันว่า เจ้าของศาสนสถานอันศักดิ์สิทธิ์แห่งนี้ คือ "แม่ทัพหญิง" ผู้ทรงอำนาจ และมีความเด็ดขาดในการปกครองดินแดนแถบนี้

โดยมีสัญลักษณ์ที่พบเห็นเด่นชัดได้มากที่สุด คือ โยนี สัญลักษณ์แทน พระแม่อุมาเทวี ชายาของพระศิวะ ตามความเชื่อในศาสนาฮินดู

โบราณสถาน ที่เคยถูกลืมแห่งนี้ ถูกกลับมาพูดถึงอย่างกว้างขวางอีกครั้ง หลังการสู้รบไทย-กัมพูชาในระลอกแรก

เมื่อมีการเปิดเผยภาพ ทหารกัมพูชาเข้ามาสร้างฐานทหารอยู่บริเวณพื้นที่ปราสาท รวมถึงสร้างบันไดไม้ ใช้เป็นทางเดิน เปิดเส้นทางให้นักท่องเที่ยวรุกล้ำเข้ามาในเขตพื้นที่อธิปไตยอย่างท้าทาย

แต่ว่า ในการสู้รบรอบที่ 2 ทหารไทยสามารถยึดคืน ปราสาทคนา จากกัมพูชาได้สำเร็จ 100 เปอร์เซ็นต์

พร้อม “ปักธงแห่งชัยชนะ” สะบัดเหนือยอดเขา ซึ่งถือเป็นพื้นที่แรก ที่กองทัพภาคที่ 2 สามารถยึดคืนได้

ขณะที่ กรมศิลปากรได้เดินหน้าเชิงรุก ส่งทีมผู้เชี่ยวชาญเข้าเก็บ และบันทึกหลักฐานชิ้นสำคัญทางประวัติศาสตร์ มากกว่า 28 ชิ้น เพื่อนำกลับมาศึกษาอย่างละเอียด ก่อนจะนำไปสู่การบูรณะในอนาคต หลังเคยเข้ามาสำรวจแล้ว เมื่อปี 2544

ส่วนบันไดไม้ ที่ทหารกัมพูชา สร้างขึ้น ปัจจุบันถูกกองทัพไทย เผาทำลาย พร้อมวางรั้วลวดหนาม 2 ชั้น

แม้ครั้งหนึ่ง ปราสาทคนา แห่งนี้ อาจเคยถูกปล่อยให้เงียบงัน อยู่ท่ามกลางกาลเวลา แต่อนาคตโบราณสถานนี้ กำลังจะถูกฟื้นฟู และบูรณะ ให้กลับมาเป็นมรดกประวัติศาสตร์ที่มีชีวิตอีกครั้ง