พลพีร์เผยเร่งตรวจสอบ “มูลนิธิ-สมาคม” กว่า 14,300 แห่ง เตรียมปรับปรุงกฎหมายเพิ่มอำนาจตรวจเส้นเงิน ป้องกันนำเงินบริจาคไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ หาก “มูลนิธิองค์กรทำดี” ไม่ส่งเอกสารภายในวันนี้ เตรียมขอสำนวนจากตำรวจยื่นศาลเพิกถอน

วันนี้ (10 พ.ย.69) นายพลพีร์ สุวรรณฉวี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เปิดเผยถึงความคืบหน้าการตรวจสอบมูลนิธิ หลังมีผู้เข้ายื่นเรื่องร้องเรียนให้ตรวจสอบหลายแห่ง ว่า ขณะนี้มีผู้เข้ายื่นเรื่องให้ตรวจสอบแล้ว 11 มูลนิธิ และ 1 สมาคม รวมถึงมีผู้ยื่นเพิ่มเติมอีกประมาณ 2 มูลนิธิ และในช่วงบ่ายยังมีผู้มายื่นเรื่องตรวจสอบมูลนิธิของชาวต่างชาติด้วย

ทั้งนี้กระทรวงมหาดไทยมีหน้าที่กำกับดูแลมูลนิธิและสมาคมอยู่แล้ว โดยปัจจุบันมีมูลนิธิในระบบประมาณ 14,300 แห่ง รวมถึงสมาคมอีกจำนวนมาก ซึ่งต้องดำเนินการตามระเบียบและข้อบังคับที่กำหนด โดยบางแห่งส่งรายงานการประชุม รายงานงบประมาณ และผลการดำเนินงานเป็นประจำทุกปี ขณะที่บางแห่งไม่ได้ส่งข้อมูลตามที่กำหนด

นอกจากนี้ ยังพบกรณีผู้มีชื่อเสียงบางคนเปิดรับบริจาคเงินเข้าบัญชีส่วนตัว ก่อนจะมาจัดตั้งสมาคมภายหลัง ซึ่งกระทรวงมหาดไทยยังอยู่ระหว่างตรวจสอบ เนื่องจากตามระเบียบมูลนิธิและสมาคมต้องรายงานข้อมูลภายในเดือนมีนาคมของทุกปี อย่างไรก็ตาม กระทรวงจะตรวจสอบย้อนหลังตั้งแต่ปี 2568 ด้วย

ส่วนการเปิดรับบริจาคหรือการเรี่ยไรเงินนั้น ตามกฎหมายต้องขออนุญาตเป็นรายกรณี เช่น หากมีเหตุการณ์ที่ต้องเปิดรับบริจาค 3 ครั้ง ก็ต้องยื่นขออนุญาต 3 ครั้ง ซึ่งจากการตรวจสอบพบว่าบางมูลนิธิปฏิบัติตามระเบียบ ขณะที่บางแห่งยังไม่ได้ดำเนินการให้ถูกต้อง โดยกระทรวงจะมีหนังสือแจ้งให้ดำเนินการตามขั้นตอนต่อไป

นายพลพีร์ กล่าวถึงกรณีมูลนิธิองค์กรทำดีว่า วันนี้เป็นวันสุดท้ายที่มูลนิธิจะต้องนำเอกสารและรายงานต่าง ๆ มายื่นต่อกระทรวงมหาดไทย โดยในเวลา 14.00 น. จะมีการประชุมพิจารณาเรื่องดังกล่าว หากไม่เข้ามายื่นเอกสาร กระทรวงจะประสานสำนักงานตำรวจแห่งชาติและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อขอสำนวนและข้อมูลตรวจสอบว่าการดำเนินงานเข้าข่ายใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ของการจัดตั้งมูลนิธิหรือไม่

หากมีหลักฐานจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องชี้ชัดว่ามีการดำเนินการผิดวัตถุประสงค์ กระทรวงก็จะนำสำนวนดังกล่าวมาใช้ประกอบการยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอเพิกถอนมูลนิธิ โดยไม่จำเป็นต้องสอบสวนเพิ่มเติมในประเด็นที่มีหลักฐานชัดเจนแล้ว

สำหรับข้อเสนอในการเพิ่มอำนาจให้กระทรวงมหาดไทยสามารถตรวจสอบเส้นทางการเงินของมูลนิธิและสมาคมได้โดยตรงนั้น นายพลพีร์ กล่าวว่า ปัจจุบันกระทรวงมหาดไทยเป็นหน่วยงานอนุญาตและกำกับดูแล แต่ยังไม่มีอำนาจตรวจสอบได้ว่าเงินบริจาคมาจากแหล่งใด รวมถึงถูกนำไปใช้ในกิจกรรมใด จึงได้หารือกับนายกรัฐมนตรีแล้ว และประสานนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี เพื่อพิจารณาปรับปรุงกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง

ขณะนี้อยู่ระหว่างการจัดทำร่างกฎกระทรวงและข้อบังคับใหม่ โดยจะหารือรายละเอียดร่วมกับนายปกรณ์อีกครั้งในวันที่ 17 พ.ย.นี้ เพื่อพิจารณาว่าจะสามารถกำหนดอำนาจตรวจสอบผ่านกฎกระทรวงหรือคำสั่งนายกรัฐมนตรีได้มากน้อยเพียงใด หรือจำเป็นต้องแก้ไขพระราชบัญญัติที่เกี่ยวข้อง ซึ่งอาจต้องใช้เวลาพิจารณาในสภา

นายพลพีร์ ย้ำว่า กระทรวงต้องการให้สามารถตรวจสอบเส้นทางการเงินได้อย่างชัดเจน ตั้งแต่ผู้บริจาค แหล่งที่มาของเงิน ไปจนถึงการนำเงินไปใช้ เนื่องจากมีความกังวลเกี่ยวกับการฟอกเงิน การนำเงินจากแหล่งที่ไม่ถูกต้องเข้ามาในมูลนิธิ รวมถึงกรณีที่เงินบริจาคจากต่างชาติถูกนำไปซื้อสินค้า ที่ดิน หรือใช้ดำเนินธุรกิจในนามบุคคลเอกชน ซึ่งอาจไม่ตรงกับวัตถุประสงค์ของการจัดตั้งมูลนิธิ นอกจากนี้ ยังพบข้อกังวลเกี่ยวกับการรับบริจาคเป็นเงินสด ซึ่งเจ้าหน้าที่ไม่สามารถตรวจสอบได้ว่าเงินถูกนำเข้าสู่ระบบบัญชีของมูลนิธิจริงหรือไม่ รวมถึงกรณีผู้บริจาคเรียกร้องใบเสร็จรับเงินแต่ไม่ได้รับ จึงต้องการพัฒนาระบบให้สามารถตรวจสอบการรับและการใช้จ่ายเงินได้อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนที่บริจาคเงินช่วยเหลือสังคม

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันกระทรวงมหาดไทยยังไม่มีอำนาจเพิกถอนใบอนุญาตมูลนิธิได้เอง โดยต้องดำเนินการยื่นเรื่องต่อศาล จึงอยู่ระหว่างศึกษาข้อกฎหมายว่าจะสามารถปรับปรุงอำนาจให้หน่วยงานที่เป็นผู้อนุญาตสามารถดำเนินการเพิกถอนได้หรือไม่

นายพลพีร์ ยังกล่าวถึงกฎหมายควบคุมการเรี่ยไร พ.ศ. 2487 ว่า เป็นกฎหมายที่มีอายุเก่าแก่ และบทกำหนดโทษบางกรณีมีเพียงค่าปรับ 200 บาท ซึ่งอาจไม่สอดคล้องกับมูลค่าเงินบริจาคในปัจจุบันที่มีตั้งแต่หลักสิบล้านถึงหลักพันล้านบาท จึงจำเป็นต้องพิจารณาปรับปรุงกฎหมายควบคู่ไปกับการเพิ่มประสิทธิภาพการกำกับดูแลมูลนิธิและสมาคม เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปตามวัตถุประสงค์ และป้องกันการนำเงินบริจาคไปใช้ในทางที่ไม่ถูกต้อง