พลเอก ไพบูลย์ คุ้มฉายา องคมนตรี รองประธานคณะกรรมการมูลนิธิราชทัณฑ์ปันสุข ทำความ ดี เพื่อชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ และคณะ ไปตรวจเยี่ยมการดำเนิน "โครงการราชทัณฑ์ปันสุข ทำความ ดี เพื่อชาติ ศาสน์ กษัตริย์" ณ เรือนจำจังหวัดพะเยา อำเภอเมืองฯ จังหวัดพะเยา ซึ่งเป็นเรือนจำแดนเดียว มีอำนาจควบคุมผู้ต้องขังที่มีกำหนดโทษไม่เกิน15 ปี ควบคุมผู้ต้องขังชาย-หญิง รวม 1,283 คน มีบุคลากรทางการแพทย์ 5 คน และอาสาสมัครสาธารณสุขเรือนจำ หรือ (อสรจ.) 83 คน มีโรงพยาบาลพะเยา เป็นโรงพยาบาลแม่ข่าย คัดกรองเอชไอวี, ซิฟิลิส, ไวรัสตับอักเสบซี, วัณโรค, มะเร็งเต้านม, มะเร็งปากมดลูก และมะเร็งลำไส้

จากนั้น ไปตรวจเยี่ยมภายในเรือนจำ อาทิ แดนแรกรับ มีระบบเฝ้าระวัง ห้องแยกกัก เพื่อควบคุมโรคติดต่อในเรือนจำ, แดนสูทกรรม, แดนพยาบาล มีห้องเอกซเรย์ ห้องหัตถการ และห้องตรวจผ่านระบบ Telemedicine โดยแพทย์ และทันตแพทย์ จากโรงพยาบาลแม่ข่ายเดือนละ 1 ครั้ง ด้านการพัฒนาระบบบริการสุขภาพได้รับการขึ้นทะเบียนสิทธิการรักษา ร้อยละ 75.77, ทำบัตรประชาชน และขึ้นทะเบียนสิทธิผู้สูงอายุแก่ผู้ต้องขังกลุ่มเปราะบาง ทุกคน

จากนั้น เยี่ยมชมกิจกรรมในแดนหญิง อาทิ ศาสนบำบัด และอาชีวบำบัด งานเสริมสวย งานเย็บปักผ้า โดยองคมนตรี ได้ให้ข้อคิดเห็นเรื่อง "การเตรียมความพร้อมก่อนปล่อย" ให้สำรวจฐานข้อมูล และจำแนกกลุ่มผู้ต้องขัง ตามอายุ และประเภท เช่น ผู้ต้องขังจิตเวช ผู้ต้องขังกลุ่มเปราะบาง ผู้ต้องขังสูงอายุ ให้เลือกฝึกอาชีพตรงตามกลุ่มเป้าหมาย สามารถนำทักษะไปใช้ได้จริง ให้ผู้ประกอบการเข้ามามีส่วนร่วม ฝึกปฏิบัติงาน ตลอดจนทักษะการบริหารจัดการงานในทุกขั้นตอนอย่างเป็นระบบแก่ผู้ต้องขัง

สำหรับสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนจังหวัดพะเยา ปัจจุบันมีเด็กและเยาวชน 13 คน มีพยาบาล 1 คน, นักจิตวิทยา 2 คน, และอาสาสมัครสาธารณสุขพินิจ หรือ (อสพน.) 30 คน มีโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดงเจน และโรงพยาบาลภูกามยาว เป็นโรงพยาบาลแม่ข่าย ตรวจรักษาผ่านระบบ Telelemedicine

ด้านการศึกษา ประสานกับศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอ จัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน และร่วมกับสำนักงานพัฒนาฝีมือแรงงานพะเยา จัดการศึกษาสายอาชีพ "หลักสูตรระยะสั้น" อาทิ งานช่างกลเบื้องต้น ช่างไฟฟ้า และทำ MOU กับวิทยาลัยการอาชีพแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง จัดโครงการอาชีวะสร้างช่างฝีมือ จัดหลักสูตรฝึกอาชีพ 10 สถานีช่าง ภายในเวลา 1 ปี ซึ่งจะมีการประสานกับเครือข่ายสถานประกอบการเพื่อรับเด็กและเยาวชนไปฝึกอาชีพ

ช่วงบ่าย ไปตรวจเยี่ยมเรือนจำอำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย เป็นเรือนจำแดนเดียว มีผู้ต้องขังชาย-หญิง รวม 1,226 คน มีบุคลากรทางการแพทย์ 6 คน และอสรจ. 54 คน

ในแดนหญิงมีกิจกรรมศิลปบำบัด และอาชีวบำบัด เพื่อลดความตึงเครียด อาทิ การทำดอกไม้จันทน์ถวายในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพฯ, การทำลูกประคบสมุนไพร, และทำโคมยี่เป็ง

โอกาสนี้ องคมนตรี เปิดยูนิตทันตกรรมพระราชทาน ซึ่งจะมีทันตภิบาลเข้าคัดกรอง สัปดาห์ละ 2 ครั้ง ก่อนที่ทันตแพทย์จากโรงพยาบาลแม่ข่ายจะเข้าทำหัตถการ ขูด อุด ถอน สัปดาห์ละ 1 ครั้ง

จากนั้น เยี่ยมชมโครงการบูรณาการทักษะวิชาชีพอาหารและเบเกอรี่สู่การเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง เพื่อเตรียมความพร้อมสู่อาชีพอิสระ street food ตลาดนัดสัญจรเรือนจำอำเภอเทิง ซึ่งจะจัดขึ้นทุกวันพุธ เพื่อให้ผู้ต้องขังได้สัมผัสบรรยากาศวิถีชีวิตปกติภายนอกเรือนจำ

จากนั้น เดินทางไปยังโรงพยาบาลเทิง เป็นโรงพยาบาลชุมชน ขนาด 60 เตียง ซึ่งเป็นศูนย์กลางสุขภาพของอำเภอเทิง ที่ได้รับครุภัณฑ์พระราชทาน ได้แก่ รถพยาบาลพร้อมอุปกรณ์ช่วยชีวิตขั้นสูง, เครื่องอัลตร้าซาวด์ตรวจอวัยวะภายในคลื่นเสียงความคมชัดสูง, เครื่องเอ็กซเรย์เคลื่อนที่, เครื่องวัดความดันแบบสอดแขนชนิดอัตโนมัติ และชุดตรวจหู ตา สำหรับใช้ดูแลสุขภาพผู้ป่วยทั่วไป และผู้ต้องขังป่วย มีจุดพักคอย จุดบริการสำหรับพบแพทย์ และห้องควบคุมภายในโรงพยาบาลฯ 2 ห้อง ห้องละ 1 เตียง ปัจจุบัน มีผู้ต้องขังหญิงป่วยด้วยโรคธาลัสซีเมีย และภาวะถุงน้ำดีอักเสบ เข้ารักษา 1 คน

จากนั้น เดินทางไปยังโครงการร้อยใจรักษ์ อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ทรงเล็งเห็นว่าควรพัฒนาและสร้างโอกาส สร้างทางเลือกในการดำรงชีวิตให้ประชาชนบริเวณชายแดนไทย-เมียนมา ให้มีทางเลือกในการประกอบอาชีพ สร้างรายได้อย่างสุจริต เพื่อเป็นแนวทางแก้ปัญหายาเสพติด จึงมีพระดำริให้จัดตั้งโครงการ "ร้อยใจรักษ์" ขึ้น เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2560 ดำเนินงานโดยมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์ โดยน้อมนำศาสตร์พระราชาด้านการพัฒนาทางเลือก มาพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างมีส่วนร่วม เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้ชุมชน สร้างอาชีพทางเลือกที่สุจริต สร้างรายได้ที่มั่นคง ควบคู่การพัฒนาการศึกษา และอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ลดความเสี่ยงในการกลับไปค้ายาเสพติด ตลอดจนส่งเสริมด้านสุขภาพ ลดจำนวนผู้เสพ ผู้ติดยาเสพติด เพื่อให้เกิดการพัฒนาอย่างสมดุลและยั่งยืน โดยได้พัฒนายกระดับคุณภาพชีวิตราษฎร ส่งเสริมอาชีพ การเกษตร ปศุสัตว์ หัตถกรรม สุขภาพ การศึกษา และการท่องเที่ยว ครอบคลุมทุกมิติ ส่งผลให้ราษฎรมีรายได้สูงกว่าเกณฑ์ความยากจนของจังหวัด นอกจากนี้ ยังจัด "โครงการอาสาทำดี" นำผู้เสพยาเสพติดเข้าสู่กระบวนการบำบัดรักษา และติดตามต่อเนื่องเป็นเวลา 1,000 วัน ส่งผลให้ปัญหายาเสพติดในพื้นที่ลดลง