กรมที่ดิน แนะนำกฎหมายน่ารู้ เรื่อง “เมื่อที่ดินยังเป็นชื่อเจ้าของที่เสียชีวิต” ขั้นตอนการรับมรดกที่ดิน และใครจะได้สิทธิอันดับแรก ? หากมีลูกหลายคน จะได้เท่ากัน หรือไม่

โดยกรมที่ดิน เผยข้อมูลเกี่ยวกับการรับมรดกที่ดิน สำหรับทายาทผู้ใดจะได้สิทธิอันดับแรก กรณีเจ้าของที่ดินเสียชีวิต การพิจารณาสิทธิในมรดกที่ดินแบ่งออกเป็น 2 กรณีหลัก ได้แก่ กรณีมีพินัยกรรม และ กรณีไม่มีพินัยกรรม

1. ทายาทตามพินัยกรรม

หากเจ้ามรดกได้ทำพินัยกรรมไว้ ผู้ที่มีชื่อระบุในพินัยกรรมย่อมมีสิทธิได้รับมรดกเป็นลำดับแรก การจัดสรรมรดกจะเป็นไปตามเจตนารมณ์ของผู้ทำพินัยกรรม ซึ่งถือเป็นหลักสำคัญที่สุดในการพิจารณาสิทธิ

2. ทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ

ในกรณีที่ไม่มีพินัยกรรม กฎหมายกำหนดลำดับทายาทโดยธรรมไว้ 6 ลำดับ โดยผู้ที่อยู่ในลำดับก่อนย่อมมีสิทธิก่อนลำดับถัดไป ได้แก่

ลำดับที่ 1–2: ผู้สืบสันดาน (บุตร หลาน เหลน) และบิดามารดา
ลำดับที่ 3–4: พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน หรือพี่น้องร่วมบิดาหรือมารดาเดียวกัน
ลำดับที่ 5–6: ปู่ ย่า ตา ยาย และลุง ป้า น้า อา

*** คู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสถูกต้องตามกฎหมาย มีสิทธิรับมรดกร่วมกับทายาทโดยธรรมในทุกลำดับ ทั้งนี้ สัดส่วนการได้รับจะเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด ถือเป็นหลักประกันสิทธิของคู่สมรสโดยชอบด้วยกฎหมาย

ดังนั้น หากมีลูกหลายคน หากพ่อหรือแม่เสียชีวิตโดยไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ ทรัพย์สินทั้งหมด (รวมถึงที่ดิน) จะตกเป็นของทายาทโดยธรรมใน ลำดับที่ 1 คือ ผู้สืบสันดาน (บุตร) โดยลูกทุกคนได้สิทธิส่วนแบ่งมรดกเท่าๆ กัน

หากผู้ตายมีบุตรหรือหลานที่ยังมีชีวิตอยู่ ทายาทในลำดับอื่นจะยังไม่มีสิทธิได้รับมรดก และบิดาและมารดาจะมีสิทธิรับมรดกก็ต่อเมื่อไม่มีผู้สืบสันดานในลำดับที่ 1 หากยังมีบุตรหรือหลานอยู่ บิดามารดาจะไม่ได้รับส่วนแบ่งจากกองมรดก

ขั้นตอนการดำเนินการ เมื่อที่ดินยังเป็นชื่อเจ้าของที่เสียชีวิต

1. เตรียมเอกสารหลักฐานให้ครบถ้วน

-โฉนดที่ดินตัวจริง

-หลักฐานการเสียชีวิตของเจ้ามรดก

-บัตรประจำตัวประชาชนและทะเบียนบ้านของทายาท

การเตรียมเอกสารให้ครบถ้วนจะช่วยลดความล่าช้าและป้องกันปัญหาในการดำเนินเรื่อง

2. ยื่นคำขอและรอประกาศ 30 วัน

ทายาทต้องยื่นคำร้องที่สำนักงานที่ดินในพื้นที่ที่ที่ดินตั้งอยู่ จากนั้นเจ้าหน้าที่จะดำเนินการประกาศให้ผู้มีส่วนได้เสียรับทราบเป็นเวลา 30 วัน เพื่อเปิดโอกาสให้มีการคัดค้านหากมีข้อโต้แย้ง หากไม่มีผู้คัดค้าน จึงจะดำเนินการโอนกรรมสิทธิ์ได้

3. ชำระค่าธรรมเนียมการโอนมรดก

-ค่าธรรมเนียมขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ระหว่างผู้โอนกับผู้รับโอน

-บุตร ผู้สืบสันดาน หรือคู่สมรส เสียค่าธรรมเนียม ร้อยละ 0.5 ของราคาประเมิน

-บุคคลอื่นนอกเหนือจากนี้ เสียค่าธรรมเนียม ร้อยละ 2 ของราคาประเมิน

-อัตราดังกล่าวคำนวณจากราคาประเมินของทางราชการ มิใช่ราคาซื้อขายในท้องตลาด

ข้อควรตระหนักและคำแนะนำ

การจัดการมรดกที่ดินควรดำเนินการด้วยความโปร่งใสและเป็นธรรมในหมู่ทายาท การทำพินัยกรรมล่วงหน้าเป็นแนวทางที่ช่วยลดความขัดแย้ง และทำให้การโอนกรรมสิทธิ์เป็นไปอย่างราบรื่น นอกจากนี้ ควรตรวจสอบเอกสารสิทธิให้ถูกต้อง และปรึกษาเจ้าหน้าที่สำนักงานที่ดินหรือผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายเมื่อมีข้อสงสัย

บทสรุป มรดกที่ดินไม่เพียงเป็นทรัพย์สินที่มีมูลค่า หากแต่ยังเป็นเรื่องของสิทธิ หน้าที่ และความสัมพันธ์ในครอบครัว การเข้าใจลำดับทายาท สิทธิของคู่สมรส ตลอดจนขั้นตอนการโอนอย่างถูกต้อง จะช่วยให้กระบวนการเป็นไปโดยเรียบร้อย โปร่งใส และลดความเสี่ยงต่อข้อพิพาทในอนาคต การเตรียมความพร้อมตั้งแต่วันนี้จึงเป็นการวางรากฐานที่มั่นคงให้แก่คนรุ่นต่อไปอย่างแท้จริง

ขอบคุณ กรมที่ดิน Fanpage